Tổ chức đám giỗ: chuẩn bị mâm cúng, thời gian, mời khách và những điều cần biết

Giỗ là dịp con cháu tưởng nhớ người đã khuất vào đúng ngày mất theo âm lịch. Với nhiều gia đình, đây là buổi họp mặt quan trọng trong năm. Nếu bạn lần đầu phải lo đám giỗ, hoặc mới nhận trách nhiệm từ người lớn tuổi, bài viết này giúp bạn nắm các bước chính để chuẩn bị chu đáo, không quá áp lực.

Phong tục giỗ khác nhau theo vùng miền và từng dòng họ. Hãy xem nội dung dưới đây là gợi ý chung và tham khảo ý kiến người lớn trong gia đình.

Ngày giỗ tính thế nào?

Ngày giỗ là ngày mất tính theo âm lịch, lặp lại hằng năm. Nếu bạn chỉ nhớ ngày dương lịch, cần đổi sang âm lịch để biết ngày giỗ các năm sau. Có thể tra bằng xem lịch âm.

Một vài mốc thường gặp:

• Giỗ đầu (tiểu tường): tròn một năm sau ngày mất.
• Giỗ hết tang (đại tường): tròn hai năm.
• Giỗ các năm sau: làm hằng năm, quy mô tùy gia đình.

Nếu ngày mất rơi vào tháng thiếu, một số nơi cúng vào ngày kế trước. Bạn nên thống nhất với người lớn trước khi chốt.

Giỗ nên làm vào ngày nào, giờ nào?

Truyền thống là cúng đúng ngày mất, thường vào buổi trưa hoặc chiều. Nhiều gia đình làm "giỗ chính" vào chiều hôm trước hoặc sáng hôm sau để họ hàng dễ sắp xếp. Cả hai cách đều được chấp nhận nếu người lớn đồng ý.

Nếu cúng giỗ trùng ngày bận, bạn có thể chọn khung giờ trong ngày bằng cách xem giờ tốt trên xem ngày tốt xấu, nhưng đa số gia đình không quá câu nệ giờ cúng giỗ.

Mâm cúng giỗ gồm những gì?

Tùy khả năng và vùng miền, mâm giỗ thường có:

• Món mặn: gà luộc, xôi, giò chả, nem rán, canh măng hoặc canh mọc, thịt đông, xào, rau củ.
• Cơm, canh, bát đũa: thêm chén cơm để người mất "dùng" nếu theo phong tục.
• Hoa quả, bánh kẹo.
• Hương, nến, hoa, nước, rượu, trà.
• Vàng mã: có thể giảm hoặc bỏ.

Bạn có thể nấu tại nhà hoặc đặt mâm sẵn. Điều quan trọng là món ăn người đã khuất khi còn sống thích cũng thường được đưa vào để thể hiện tình cảm.

Văn khấn và các bước làm lễ

1. Dọn dẹp bàn thờ, thay nước, thay hoa.
2. Bày mâm cúng, thắp hương, nến.
3. Trưởng nam hoặc người đại diện gia đình đứng trước bàn thờ, đọc văn khấn. Bạn có thể tham khảo văn khấn gia tiên hoặc khấn tổ tiên.
4. Mọi người lần lượt thắp hương vái.
5. Chờ hương tàn, hạ lễ, cả nhà cùng dùng bữa.

Mời khách và phân công thế nào?

• Báo trước: nên báo họ hàng ít nhất một tuần, ghi rõ ngày, giờ, địa điểm.
• Chốt số người: để chuẩn bị đủ mâm, tránh dư thừa.
• Phân việc: một người lo đi chợ, một người nấu, một người dọn bàn thờ, một người đón khách. Cách này giúp bạn đỡ mệt.
• Mời con cháu xa: có thể gọi video để cùng thắp hương nếu không về kịp.

Những lưu ý thực tế

• Giữ không khí trang nghiêm nhưng ấm áp. Giỗ vừa là lễ nhớ ơn, vừa là dịp gia đình gặp nhau.
• Tôn trọng người lớn tuổi về thứ tự đứng khấn, thứ tự mời cơm.
• Cân nhắc kinh phí: không cần xa hoa. Một mâm vừa đủ nhưng nấu chu đáo ý nghĩa hơn nhiều món mua vội.
• Không để ai đóng góp một mình: nếu có thể, các anh chị em cùng chia sẻ chi phí và công việc.
• Ghi lại ngày giỗ vào lịch điện thoại theo ngày âm để không quên.

Nếu ở xa hoặc không thể về?

Bạn có thể nhờ người nhà thắp hương thay, gọi video cùng cả nhà, hoặc thắp hương tại chỗ ở nơi sạch sẽ. Lòng thành quan trọng hơn hình thức.

Tóm lại

Giỗ là dịp tưởng nhớ người đã mất và gắn kết gia đình. Hãy nắm đúng ngày giỗ theo âm lịch, chuẩn bị mâm cúng vừa sức, phân công rõ ràng và thành tâm làm lễ. Bạn tra ngày âm lịch chính xác của năm nay trên xem lịch âm để chủ động sắp xếp.