[HOT] Xem Rằm tháng 4 âm lịch: đại lễ Vesak và ba sự kiện của Đức Phật
Mỗi dịp rằm tháng 4 âm lịch, chùa chiền khắp nơi trang hoàng đèn hoa, nhiều gia đình đưa con cháu đi lễ Phật, nghe pháp, làm việc thiện. Đó là đại lễ Vesak, một trong những ngày lễ lớn nhất của Phật giáo.
Bài viết này giải thích Vesak là gì, vì sao còn gọi là đại lễ tam hợp, ý nghĩa của ba sự kiện được tưởng niệm và gợi ý những việc thiết thực nên làm trong ngày này.
Đại lễ Vesak là gì?
Vesak là tên gọi ngày trăng tròn của tháng Vesak theo lịch Ấn Độ cổ, tương ứng với ngày rằm tháng 4 âm lịch của người Việt. Ở nhiều nước Phật giáo, đây là ngày lễ chính để tưởng niệm cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Liên Hợp Quốc cũng từng công nhận Vesak là ngày lễ quốc tế, nhằm tôn vinh những giá trị hòa bình và từ bi.
Để tra ngày rằm tháng 4 trong năm theo dương lịch, bạn có thể dùng lịch âm dương của vansu.info.
Vì sao gọi là đại lễ tam hợp?
Theo truyền thống Nam tông, ba sự kiện lớn trong đời Đức Phật được tin là cùng xảy ra vào ngày trăng tròn tháng Vesak, chỉ khác năm. Vì vậy ngày này được gọi là đại lễ tam hợp:
- Đản sinh: Thái tử Sĩ Đạt Đa ra đời tại vườn Lâm Tì Ni, vùng biên giới Ấn Độ và Nepal ngày nay.
- Thành đạo: ngài chứng đắc quả vị giác ngộ dưới cội Bồ đề ở Bodh Gaya, Ấn Độ.
- Niết bàn: Đức Phật nhập Vô dư Niết bàn tại rừng Sa la ở Kusinara.
Ở truyền thống Đại thừa và một số vùng, ba sự kiện này được tưởng niệm vào các ngày khác nhau trong năm. Ở Việt Nam, bạn sẽ thấy các chùa thường tổ chức lễ Phật đản vào khoảng rằm tháng 4, còn Niết bàn tưởng niệm ngày 15 tháng 2 âm lịch. Chi tiết có thể khác theo từng giáo hội và địa phương.
Ý nghĩa của ngày lễ
- Tri ân bậc Thầy: nhớ ơn Đức Phật đã tìm ra và truyền dạy con đường chấm dứt khổ đau.
- Nhắc lại giáo lý nền tảng: Tứ diệu đế và Bát chánh đạo là những lời dạy xuyên suốt từ khi thành đạo đến lúc nhập Niết bàn.
- Cổ vũ hòa bình: từ bi, bất bạo động và tôn trọng sự sống là thông điệp mà nhiều nơi nhấn mạnh trong mùa Vesak.
- Nhìn lại bản thân: ngày lễ là dịp để mỗi người chậm lại, xem mình đã sống thế nào và muốn thay đổi điều gì.
Những việc nên làm trong ngày lễ
Đến chùa lễ Phật, nghe pháp
Bạn có thể tham dự lễ chính tại chùa, nghe thuyết pháp, cùng tụng kinh. Đi sớm để tránh đông, ăn mặc kín đáo, lịch sự và giữ trật tự.
Tắm Phật và dâng hương hoa
Nhiều chùa có nghi thức tắm Phật, tái hiện hình ảnh các vị trời tưới nước thơm cho Thái tử khi mới đản sinh. Việc này tượng trưng cho tâm thanh tịnh, không phải nghi thức cầu xin.
Cúng dường ánh sáng
Thắp đèn, hoa đăng hay đèn lồng thể hiện mong muốn xua tan vô minh bằng trí tuệ. Hãy chú ý an toàn khi thắp nến.
Thọ trì giới và tu tập
Một số Phật tử thọ bát quan trai giới, giữ chay tịnh, ngồi thiền hoặc đọc kinh trong ngày lễ.
Làm việc thiện
Giúp người nghèo, quyên góp, thăm viếng người già, phóng sinh đúng cách. Nhiều người xem đây là cách thực hành lời dạy từ bi.
Ăn chay
Nhiều gia đình ăn chay trong ngày rằm. Việc này tùy sức khỏe và niềm tin, không bắt buộc.
Chuẩn bị mâm cúng tại nhà
Nếu không đến chùa được, bạn có thể làm lễ đơn giản tại nhà: hương, hoa, nước, hoa quả và thức ăn chay. Bạn có thể tham khảo văn khấn lễ Phật để chuẩn bị. Điều quan trọng là tâm thành kính, không cần cầu kỳ.
Lưu ý khi tham gia lễ hội
- Giữ gìn vệ sinh nơi thờ tự, không xả rác.
- Không chen lấn, nhường chỗ cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
- Cúng dường theo khả năng, đóng góp đúng nơi quy định.
- Cẩn trọng với thông tin lan truyền trên mạng, kiểm tra thông báo chính thức của chùa.
Câu hỏi thường gặp
Rằm tháng 4 có phải ngày Phật đản không? Ở Việt Nam, đại lễ Phật đản thường được tổ chức vào khoảng rằm tháng 4 âm lịch. Tuy nhiên, theo một số truyền thống Đại thừa, ngày đản sinh còn được tưởng niệm vào mùng 8 tháng 4. Bạn nên theo thông báo của chùa nơi mình tu học.
Vesak và Phật đản khác nhau thế nào? Vesak là tên gọi quốc tế và Nam tông cho ngày tam hợp, trong đó có sự kiện Đản sinh. Phật đản chỉ tập trung vào việc đản sinh. Hai cách gọi này thường được dùng gần nghĩa ở Việt Nam.
Có phải ăn chay cả ngày không? Không bắt buộc. Người tu có thể giữ chay tịnh, còn người khác tự chọn mức phù hợp.
Bạn cũng có thể đọc thêm ngày Phật Niết Bàn 15 tháng 2 và lễ Vu Lan rằm tháng 7.
